Geçici Vergi Rehberi 2026: Kimler Öder, Nasıl Hesaplanır?

Geçici vergi, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin yıllık kazançları üzerinden ödeyecekleri verginin bir kısmını, yıl içinde üçer aylık dönemler hâlinde peşin olarak ödedikleri bir vergidir. Devlet açısından bir tür "ön tahsilat", mükellef açısından ise yıl sonunda hesaplanacak gerçek verginin mahsup edilen avansıdır. 2026 yılında geçici vergi uygulamasında önemli bir değişiklik var: 2022'de kaldırılan 4. dönem geçici vergi yeniden getirildi. Bu rehberde geçici verginin kimleri kapsadığını, 2026 oranlarını, dönem tarihlerini ve sayısal bir örnekle nasıl hesaplandığını adım adım ele alıyoruz.

Geçici Vergi Nedir?

Geçici vergi (peşin vergi), mükelleflerin cari vergilendirme döneminin gelir ve kurumlar vergisine mahsuben üçer aylık kazançları üzerinden hesaplayıp beyan ettikleri ve ödedikleri bir vergi türüdür. Yani ayrı ve ek bir vergi değildir; yıl sonunda verilecek yıllık beyannamede hesaplanan vergiden düşülür (mahsup edilir). Mantığı basittir: devlet, yıllık verginin tamamını Mart/Nisan ayını beklemeden yıla yayarak tahsil eder; mükellef de büyük bir vergi yükünü tek seferde değil, taksitler hâlinde öder.

Yıl içinde ödenen geçici vergi toplamı, yıllık vergiden fazla çıkarsa aradaki fark mükellefe iade edilir veya diğer vergi borçlarına mahsup edilebilir. Eksik kalırsa, kalan tutar yıllık beyannamede tamamlanır.

Geçici Vergiyi Kimler Öder, Kimler Ödemez?

Geçici verginin kapsamı net biçimde belirlenmiştir. Aşağıdaki tablo, kimin ödeyip kimin muaf olduğunu özetler:

• Ödeyenler: Ticari kazanç sahibi gerçek usule tabi gelir vergisi mükellefleri (şahıs şirketleri, esnaf), serbest meslek erbabı (avukat, doktor, mali müşavir, mühendis vb.) ve tüm kurumlar vergisi mükellefleri (Anonim Şirket, Limited Şirket, kooperatif vb.).
• Ödemeyenler (muaf olanlar): Basit usule tabi mükellefler, ücret geliri elde edenler, gayrimenkul sermaye iradı (kira geliri), menkul sermaye iradı ve diğer kazanç ve iratları olanlar geçici vergi ödemez. Ayrıca yıllara yaygın (sâri) inşaat ve onarım işleri bu işin kazancı bakımından geçici vergi kapsamı dışındadır; bu işlerden elde edilen kazanç stopaj yoluyla vergilendirilir.

Önemli bir 2026 notu: basit usul vergilendirme kademeli olarak kaldırılıyor. 1 Ocak 2026'dan itibaren nüfusu 30 bini aşan ilçelerde belirli iş kollarında faaliyet gösteren mükellefler gerçek usule geçiyor. Gerçek usule geçen bu işletmeler artık üçer aylık geçici vergi beyannamesi vermeye başlayacak. Eğer basit usulden çıktıysanız, geçici vergi yükümlülüğünüzü gözden kaçırmayın.

2026 Geçici Vergi Oranları ve Dönemleri

Geçici vergi oranı mükellef türüne göre değişir:

• Gelir vergisi mükellefleri: Gelir vergisi tarifesinin ilk diliminde uygulanan oran olan %15 üzerinden geçici vergi hesaplanır.
• Kurumlar vergisi mükellefleri: Kurumlar vergisi oranı olan %25 uygulanır. Banka, finansal kuruluş, sigorta ve faktoring şirketleri gibi finans sektörü mükelleflerinde bu oran %30'dur.

2026 dönemleri ve beyan tarihleri: 4. dönemin geri gelmesiyle artık dört dönem söz konusudur. Beyanname, ilgili üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın 17'sine kadar verilir; ödeme de beyannamenin verildiği ay içinde yapılır.

• 1. Dönem (Ocak-Mart): Beyan/ödeme 17 Mayıs 2026 (17 Mayıs hafta sonuna geldiğinden 20 Mayıs'a uzar).
• 2. Dönem (Ocak-Haziran): Beyan/ödeme 17 Ağustos 2026.
• 3. Dönem (Ocak-Eylül): Beyan/ödeme 16 Kasım 2026.
• 4. Dönem (Ocak-Aralık): Yıllık beyanname ile birlikte değerlendirilir; 2025 yılına ait 4. dönem geçici vergi beyannamesi 17 Şubat 2026'ya kadar verilir.

Dikkat: Geçici vergi kümülatif (yıl başından itibaren artan) hesaplanır. Her dönemde yılbaşından o döneme kadarki tüm kazanç toplanır, vergi hesaplanır ve önceki dönemlerde ödenen geçici vergi düşülerek o dönem ödenecek tutar bulunur.

Geçici Vergi Nasıl Hesaplanır? (Sayılı Örnek)

Hesaplama mantığı şu adımları izler: (1) Dönem kazancını (kümülatif) belirle, (2) varsa indirim ve istisnaları düş, (3) oranı uygula, (4) önceki dönemlerde ödenen geçici vergiyi mahsup et, (5) varsa kesinti yoluyla ödenen vergileri düş.

Örnek (Limited Şirket, kurumlar vergisi mükellefi, %25):

• 1. Dönem (Ocak-Mart): Kümülatif kazanç 200.000 TL. Geçici vergi = 200.000 × %25 = 50.000 TL. Önceki dönem ödemesi yok, ödenecek: 50.000 TL.
• 2. Dönem (Ocak-Haziran): Kümülatif kazanç 450.000 TL. Hesaplanan = 450.000 × %25 = 112.500 TL. 1. dönemde ödenen 50.000 TL mahsup edilir. Ödenecek: 62.500 TL.
• 3. Dönem (Ocak-Eylül): Kümülatif kazanç 700.000 TL. Hesaplanan = 700.000 × %25 = 175.000 TL. Önceki dönemler toplamı (50.000 + 62.500 = 112.500 TL) mahsup edilir. Ödenecek: 62.500 TL.
• Yıl sonu: Yıllık kurumlar vergisi beyannamesinde toplam kazanç ve nihai vergi hesaplanır; yıl içinde ödenen geçici vergiler (175.000 TL) düşülür. Fazla ödeme varsa iade veya mahsup edilir.

Gelir vergisi mükellefi bir serbest meslek erbabında ise aynı mantıkla yalnızca oran %15 olarak uygulanır. Manuel hata yapmamak ve dönem mahsuplarını doğru kurgulamak için geçici vergi hesaplama aracı üzerinden kazancınızı girip oranı ve mahsubu otomatik hesaplatabilirsiniz. Yıl sonu nihai yükünüzü tahmin etmek için kurumlar vergisi hesaplama aracı ve gelir vergisi mükellefiyseniz gelir vergisi hesaplama aracı tamamlayıcı bir kontrol sağlar.

Geç Ödeme, Eksik Beyan ve Cezalar

Geçici vergi süresinde beyan edilmez veya ödenmezse gecikme zammı işler. Ayrıca geçici verginin %10'unu aşan tutarda eksik beyan edilmesi hâlinde, eksik beyan edilen kısım için re'sen veya ikmalen vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi uygulanır. Bu nedenle dönem kazancını doğru tahmin etmek ve gider/indirimleri eksiksiz dikkate almak önemlidir. Yıllık beyannamede mahsup edilemeyen (örneğin zarar nedeniyle terkin edilen) geçici vergi için gecikme faizi; gelir vergisi mükelleflerinde 1 Nisan'a, kurumlar vergisi mükelleflerinde 1 Mayıs'a kadar hesaplanır.

Sonuç

Geçici vergi, yıllık vergi yükünü yıla yayan ve sonunda mahsup edilen bir peşin ödeme mekanizmasıdır. 2026'da gelir vergisi mükellefleri için %15, kurumlar için %25 (finans %30) oranı geçerlidir ve 4. dönemin geri gelmesiyle yıl boyunca dört dönem takip edilmesi gerekir. Basit usulün kaldırılmasıyla gerçek usule geçen birçok KOBİ de artık bu yükümlülük altına giriyor. Dönem tarihlerini takvime işleyin, kümülatif kazancı doğru hesaplayın ve mahsupları ihmal etmeyin; gerisini hesaplama araçları ile saniyeler içinde doğrulayabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Geçici vergi nedir?

Geçici vergi, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin yıllık vergilerine mahsuben, üçer aylık kazançları üzerinden peşin olarak ödedikleri bir vergidir. Ek bir vergi değildir; yıl sonunda hesaplanan yıllık vergiden düşülür. Fazla ödenirse iade edilir veya diğer borçlara mahsup edilir.

Geçici vergiyi kimler öder?

Gerçek usule tabi ticari kazanç sahipleri (şahıs şirketleri, esnaf), serbest meslek erbabı (doktor, avukat, mali müşavir vb.) ve tüm kurumlar vergisi mükellefleri (AŞ, Ltd. vb.) öder. Basit usul mükellefleri, ücretliler, kira/menkul sermaye geliri sahipleri ve yıllara yaygın inşaat işi yapanlar geçici vergi ödemez.

2026 geçici vergi oranı kaçtır?

Gelir vergisi mükellefleri için %15 (tarifenin ilk dilim oranı), kurumlar vergisi mükellefleri için %25 uygulanır. Banka, sigorta, faktoring gibi finans sektörü kurumlarında oran %30'dur.

2026 geçici vergi beyan tarihleri nelerdir?

1. dönem (Ocak-Mart) 17 Mayıs (hafta sonuna geldiği için 20 Mayıs'a uzar), 2. dönem (Ocak-Haziran) 17 Ağustos, 3. dönem (Ocak-Eylül) 16 Kasım 2026'dır. 4. dönem yıllık beyanname ile birlikte verilir; 2025 yılına ait 4. dönem ise 17 Şubat 2026'ya kadar beyan edilir.

Geçici vergi nasıl hesaplanır?

Yıl başından dönem sonuna kadarki kümülatif kazanç bulunur, indirim ve istisnalar düşülür, ilgili oran (gelir %15, kurumlar %25) uygulanır, ardından önceki dönemlerde ödenen geçici vergi ve varsa kesintiler mahsup edilir. Kalan tutar o dönem ödenecek geçici vergidir.

4. dönem geçici vergi geri mi geldi?

Evet. 2022'de kaldırılan 4. dönem geçici vergi, yapılan yasal düzenleme ile 2025'ten itibaren yeniden getirildi. Bu nedenle 2026'da yıl boyunca dört dönem takip edilir; 4. dönem yıllık beyanname ile birlikte değerlendirilir.