Cari Oran ve Asit-Test Oranı Hesaplama
Cari oran ve asit-test (likidite) oranı, bir işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü gösteren en temel finansal sağlık göstergeleridir. Cari oran, dönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesiyle bulunur ve şirketin bir yıl içinde ödeyeceği borçları karşılayacak likiditesi olup olmadığını ortaya koyar. Asit-test oranı ise stokları (ve gerekirse peşin ödenmiş giderleri) hariç tutarak daha temkinli bir ölçüm yapar; çünkü stoklar nakde dönüşmesi en uzun süren dönen varlıklardır. Bu araç, bilançonuzdaki dönen varlık, stok ve kısa vadeli borç tutarlarını girerek her iki oranı saniyeler içinde hesaplar ve sonucu bankaların ve kredi değerlendirmelerinde kullanılan eşik değerlerle (cari oran için ideal ≥ 1,5; asit-test için ideal ≥ 1,0) karşılaştırarak yorumlar. Net işletme sermayesini de görerek nakit yönetiminizi planlayabilirsiniz.
İşletmeniz İçin Tüm Finansal Çözümler
Sıkça Sorulan Sorular
Cari oran kaç olmalı?
Cari oranın en az 1,0 olması, işletmenin bir yıl içinde ödeyeceği borçlara eşit dönen varlığa sahip olduğunu gösterir. İdeal kabul edilen değer 1,5 ve üzeridir; bankalar kredi değerlendirmelerinde genellikle 1,5 eşiğini arar. Çok yüksek bir cari oran (örneğin 3 ve üzeri) ise atıl stok veya verimsiz kullanılan nakit anlamına gelebileceği için her zaman olumlu değildir.
Cari oran ile asit-test oranı arasındaki fark nedir?
Cari oran tüm dönen varlıkları kapsar; asit-test (likidite) oranı ise nakde dönüşmesi en yavaş kalem olan stokları (ve genellikle peşin ödenmiş giderleri) hariç tutar. Bu nedenle asit-test oranı, stoğa bağlı kalmadan ödeme gücünü ölçen daha temkinli bir göstergedir. İkisi arasındaki büyük fark, işletmenin likiditesinin büyük ölçüde stoğa dayandığını işaret eder.
Asit-test oranı ne kadar olmalı?
Asit-test oranının ideal değeri 1,0'dır; bu, stoklar satılmadan da kısa vadeli borçların karşılanabildiği anlamına gelir. Türkiye koşullarında 0,8 civarındaki değerler de kabul edilebilir sayılır. 0,8'in altındaki değerler likidite sıkıntısına işaret eder ve nakit akışının yakından izlenmesini gerektirir.
Net işletme sermayesi nedir, neden önemlidir?
Net işletme sermayesi, dönen varlıklardan kısa vadeli yabancı kaynakların çıkarılmasıyla bulunur ve işletmenin günlük faaliyetlerini finanse etmek için elinde kalan likit kaynağı gösterir. Pozitif olması sağlıklı bir likidite tamponu olduğunu, negatif olması ise kısa vadeli borçların dönen varlıkları aştığını ve nakit sıkışıklığı riskini gösterir.
Kısa vadeli yabancı kaynaklara neler dahildir?
Kısa vadeli yabancı kaynaklar, bir yıl (faaliyet dönemi) içinde ödenecek tüm borçlardır: kısa vadeli banka kredileri, satıcılara olan ticari borçlar, ödenecek vergi ve SGK primleri, alınan avanslar, gider tahakkukları ve uzun vadeli borçların bir yıl içinde ödenecek taksitleri. Bilançonun pasif tarafındaki kısa vadeli yabancı kaynaklar grubu toplamını kullanın.
Cari oran yüksek olması her zaman iyi midir?
Hayır. Cari oranın çok yüksek olması, fazla stok tutulduğunu, alacakların tahsil edilemediğini veya nakdin yatırıma dönüştürülmeden atıl bekletildiğini gösterebilir. Sağlıklı bir analiz için cari oranı sektör ortalamalarıyla ve stok devir hızı, alacak devir hızı gibi faaliyet oranlarıyla birlikte yorumlamak gerekir.
Cari oran düşükse ne yapmalıyım?
Cari oranı yükseltmek için kısa vadeli borçları uzun vadeliye çevirebilir, stok ve alacak tahsil sürelerini hızlandırabilir, gereksiz harcamaları kısarak nakit pozisyonunu güçlendirebilirsiniz. Yüksek stok ve alacak devir hızına sahip işletmelerde düşük cari oran tek başına sorun olmayabilir; bu yüzden faaliyet oranlarıyla birlikte değerlendirin.
Nasıl hesaplanır?
Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar; Asit-Test Oranı = (Dönen Varlıklar − Stoklar − Peşin Ödenmiş Giderler) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar; Net İşletme Sermayesi = Dönen Varlıklar − Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
- Bilançonuzdan dönen varlıklar toplamını alın ve gerekli alana girin.
- Dönen varlıklar içindeki stok tutarını ve varsa peşin ödenmiş giderleri ayrı ayrı girin (asit-test oranında düşülecektir).
- Kısa vadeli yabancı kaynaklar (bir yıl içinde ödenecek borçlar) toplamını girin.
- Cari oran için dönen varlıkları kısa vadeli borca bölün: 500.000 / 300.000 = 1,67.
- Asit-test oranı için önce stok ve peşin giderleri dönen varlıklardan çıkarıp likit varlığı bulun, sonra kısa vadeli borca bölün: (500.000 − 180.000) / 300.000 = 1,07.
- Sonucu değerlendirin: cari oran 1,5 ve üzeri güçlü, 1,0–1,5 arası sınırda, 1,0 altı yetersiz likidite anlamına gelir.
- Asit-test oranını 1,0 (kabul sınırı 0,8) eşiğiyle karşılaştırarak stoğa bağımlı olmadan ödeme gücünüzü ölçün.
Örnek
- Dönen Varlık 500.000 TL, Stok 180.000 TL, Kısa Vadeli Borç 300.000 TL → Cari Oran 1,67 (güçlü) — Asit-Test 1,07 (ideal) — Net İşletme Sermayesi 200.000 TL
- Dönen Varlık 240.000 TL, Stok 150.000 TL, Kısa Vadeli Borç 300.000 TL → Cari Oran 0,80 (yetersiz) — Asit-Test 0,30 (yetersiz) — Net İşletme Sermayesi −60.000 TL
- Dönen Varlık 900.000 TL, Stok 200.000 TL, Peşin Gider 50.000 TL, Kısa Vadeli Borç 400.000 TL → Cari Oran 2,25 (güçlü) — Asit-Test 1,63 (ideal) — Net İşletme Sermayesi 500.000 TL
İlgili araçlar
Konuyla ilgili rehberler
- TBB Risk Raporu Nedir? Yeni Kurulan Firmalar Nasıl Kontrol Etmeli?
TBB Risk Raporu nedir? Yeni kurulan firmalar için e-Devlet üzerinden ücretsiz sorgulama, kontrol edilmesi gereken bilgiler ve olumsuz kayıt
- KOBİ’ler Banka Nezdinde Kredi Puanlarını Nasıl Yükseltir?
KOBİ'ler banka nezdinde kredi puanını nasıl yükseltir? Hesap hareketi, POS cirosu, vergi-SGK disiplini ve banka ile aktif çalışma ilişkisi i
- Konkordato Nedir? Neden Talep Edilir? Şirketler İçin Avantajları ve Riskleri
Konkordato Nedir? Konkordato, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeme riski altında bulunan işletmelerin, mahkeme kararıyla alacaklılarıy