Stok Devir Hızı Hesaplama

Stok devir hızı = Satılan Malın Maliyeti (SMM) / Ortalama Stok formülüyle hesaplanır. Ortalama stok ise (Dönem Başı Stok + Dönem Sonu Stok) / 2 ile bulunur. Satışın gün cinsinden karşılığı için 365 (yıllık dönemde) devir oranına bölünür.

En yaygın yöntem dönem başı ve dönem sonu stok değerlerinin ortalamasını almaktır: (Dönem Başı + Dönem Sonu) / 2. Daha hassas bir sonuç için aylık stok değerlerinin ortalaması kullanılabilir. Stok değerleri maliyet bazında alınmalıdır, çünkü SMM de maliyet üzerinden hesaplanır.

Genel kural olarak yüksek devir hızı iyidir; stokların hızlı satıldığını, sermayenin atıl kalmadığını gösterir. Ancak aşırı yüksek devir, stok yetersizliği ve kaçırılan satış (raf boşluğu) riskine işaret edebilir. Çok düşük devir ise fazla stok, eskime ve depo maliyeti anlamına gelir. İdeal değer sektöre göre değişir.

Stokta kalma süresi, bir ürünün ortalama olarak kaç gün depoda/raflarda beklediğini gösterir. 365 gün / stok devir oranı formülüyle bulunur. Örneğin devir oranı 6 ise stokta kalma süresi yaklaşık 61 gündür; yani ürünler ortalama 61 günde satılıyor demektir.

En doğru yöntem Satılan Malın Maliyeti (SMM) kullanmaktır, çünkü stoklar bilançoda maliyet değeriyle yer alır ve böylece pay ile payda aynı bazda olur. Satış geliri kullanmak kâr marjını işin içine kattığı için devir oranını yapay olarak yükseltir; bu yöntem yalnızca SMM verisine ulaşılamadığında kaba bir tahmin için tercih edilmelidir.

Sektöre göre büyük farklılık gösterir. Hızlı tüketim (gıda, market) ve perakendede devir oranı 8-12 ve üzeri beklenirken; mücevher, mobilya, ağır makine gibi yavaş hareket eden sektörlerde 2-4 normal kabul edilebilir. Kendi oranınızı sektör ortalaması ve geçmiş dönemlerinizle kıyaslamak en sağlıklı yöntemdir.