Brüt-Net Maaş Farkı ve Kesintiler 2026: Tam Rehber

Bir çalışana 33.030 TL brüt maaş yazdığınızda eline 28.075,50 TL geçiyor, size ise 40.874,63 TL'ye mal oluyor. Aradaki farkı yaratan şey "kesintiler"dir. KOBİ sahipleri ve muhasebeciler için bordro hatasının maliyeti yüksektir: eksik SGK primi cezaya, yanlış vergi dilimi ise çalışanla anlaşmazlığa yol açar. Bu rehberde brüt-net maaş farkını, 2026 yılında geçerli olan tüm kesinti oranlarını ve işveren maliyetini somut örneklerle adım adım açıklıyoruz.

Brüt maaş ve net maaş nedir?

Brüt maaş, çalışanla sözleşmede anlaşılan, hiçbir kesinti yapılmadan önceki toplam ücrettir. Net maaş ise yasal kesintiler (SGK işçi payı, işsizlik sigortası, gelir vergisi, damga vergisi) düşüldükten sonra çalışanın banka hesabına geçen tutardır.

Üçüncü ve çoğu zaman gözden kaçan kavram ise işveren maliyetidir (toplam maliyet): Brüt maaşa ek olarak işverenin ödediği SGK işveren payı ve işsizlik sigortası işveren payının da eklenmesiyle bulunur. Yani bir çalışan üç farklı rakamla anlatılır: net (çalışanın gördüğü), brüt (sözleşmedeki) ve toplam maliyet (işverenin cebinden çıkan).

2026 maaş kesintileri: oranlar ve kalemler

2026 yılında bordrodan yapılan kesintiler ve oranları şunlardır:

• SGK işçi payı: Brütün %14'ü
• İşsizlik sigortası işçi payı: Brütün %1'i (SGK ile birlikte toplam %15)
• Gelir vergisi: Kümülatif matraha göre artan oranlı (%15-%40)
• Damga vergisi: Brüt ücretin binde 7,59'u

İşveren tarafında ise prim yükü daha yüksektir:

• SGK işveren payı: Brütün %21,75'i
• İşsizlik sigortası işveren payı: Brütün %2'si (toplam işveren primi %23,75)

2026 gelir vergisi tarifesi dilimleri ise yıllık kümülatif matrah üzerinden şöyledir: 0-190.000 TL için %15; 190.000-400.000 TL için %20; 400.000-1.500.000 TL için %27; 1.500.000-5.300.000 TL için %35; 5.300.000 TL üzeri için %40. Önemli bir kolaylık: asgari ücret tutarına kadar olan kazanç gelir vergisi ve damga vergisinden istisnadır (2022'den beri geçerli). Bu istisna, asgari ücretin üzerinde maaş alan çalışanlar için de uygulanır; yalnızca asgari ücreti aşan kısım vergilendirilir.

SGK prim tabanı, tavanı ve PEK

SGK primleri ücretin tamamı üzerinden değil, prime esas kazanç (PEK) üzerinden hesaplanır. 2026 için PEK tabanı 33.030 TL (asgari ücret), tavanı ise 297.270 TL'dir (tabanın 9 katı). Yani aylık brütü 297.270 TL'yi aşan bir yöneticinin SGK primi, bu tavan üzerinden hesaplanır; aşan kısımdan SGK kesilmez.

İşverenler için kritik bir avantaj SGK teşvikidir: 5510 sayılı kanun kapsamında imalat sektöründe işveren priminden 5 puan, imalat dışı sektörlerde 2 puanlık indirim uygulanır. Bu, doğru kodlandığında çalışan başına aylık binlerce liralık maliyet düşüşü demektir.

Sayılı örnek: 50.000 TL brüt maaş hesabı (2026)

50.000 TL brüt maaş alan, yılın ilk ayındaki (ilk vergi diliminde) bir çalışanın yıl başı bordrosunu adım adım çıkaralım:

• Brüt ücret: 50.000,00 TL
• SGK + işsizlik işçi payı (%15): 50.000 × 0,15 = 7.500,00 TL
• Gelir vergisi matrahı: 50.000 - 7.500 = 42.500,00 TL
• Hesaplanan gelir vergisi (%15): 42.500 × 0,15 = 6.375,00 TL
• Asgari ücret gelir vergisi istisnası (-): 28.075,50 üzerinden hesaplanan istisna düşülür (yaklaşık 3.580 TL)
• Ödenecek gelir vergisi (yaklaşık): ~2.795 TL
• Damga vergisi (binde 7,59): 50.000 × 0,00759 = 379,50 TL (asgari ücrete isabet eden kısım istisna düşülür, kalan ~166 TL)

Bu durumda net maaş yaklaşık 39.539 TL; işverene toplam maliyet ise SGK işveren payı (%23,75) eklenince yaklaşık 61.875 TL olur. Rakamların kuruşu kuruşuna doğru çıkması için brüt-net maaş hesaplama aracını kullanmanızı öneririz; araç kümülatif vergi matrahını ve istisnaları otomatik uygular. Yalnızca prim yükünü görmek isterseniz SGK primi hesaplama aracını, asgari ücretli personel için ise asgari ücret hesaplama aracını tercih edin.

Yıl içinde net maaş neden düşer? Kümülatif vergi etkisi

Çalışanlarınız "Maaşım aynı ama elime geçen para azaldı" diyorsa sebep kümülatif gelir vergisi matrahıdır. Gelir vergisi her ay sıfırdan değil, yıl başından itibaren biriken matrah üzerinden hesaplanır. Brüt ücreti yüksek bir çalışan yıl ortasında bir üst dilime (örneğin %20 veya %27) geçer ve net maaşı düşer. Bu yasal ve normaldir; bordroyu yöneten muhasebecinin bunu çalışana önceden açıklaması iş barışı açısından önemlidir.

İşten çıkış durumunda devreye giren kıdem tazminatı da unutulmamalı: 2026 için kıdem tazminatı tavanı brüt 64.948,77 TL'dir ve kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir, gelir vergisi ve SGK primi kesilmez.

Sonuç

Brüt-net farkı tesadüf değil, oranların matematiğidir: işçiden %15 SGK, artan oranlı gelir vergisi ve binde 7,59 damga vergisi; işverenden ise ek %23,75 prim. Asgari ücret istisnası ve SGK teşviki gibi avantajları doğru uygulayan KOBİ'ler hem yasal hem de maliyet-verimli bordro üretir. Personel maliyetlerinizi planlarken tahminle değil, hesapla ilerleyin: brüt-net maaş hesaplama aracıyla her senaryoyu saniyeler içinde net görebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Brüt maaş ile net maaş arasındaki fark nedir?

Brüt maaş, hiçbir kesinti yapılmadan önceki sözleşmedeki toplam ücrettir. Net maaş ise SGK işçi payı (%14), işsizlik sigortası (%1), gelir vergisi ve damga vergisi (binde 7,59) düşüldükten sonra çalışanın eline geçen tutardır. 2026'da asgari ücrette brüt 33.030 TL iken net 28.075,50 TL'dir.

2026'da maaştan hangi kesintiler yapılır ve oranları nedir?

İşçiden: SGK %14, işsizlik %1 (toplam %15), gelir vergisi (%15-%40 artan oranlı) ve damga vergisi binde 7,59. İşverenden ek olarak: SGK işveren %21,75 ve işsizlik %2 (toplam %23,75) prim ödenir. Asgari ücret tutarına kadar olan kısım gelir ve damga vergisinden istisnadır.

33.030 TL brüt asgari ücretin işverene toplam maliyeti nedir?

2026'da asgari ücretin işverene toplam maliyeti 40.874,63 TL'dir. Bu tutar; 33.030 TL brüt ücrete SGK işveren payı (%21,75) ve işsizlik sigortası işveren payı (%2) eklenerek bulunur. SGK teşviki (imalatta 5, diğer sektörlerde 2 puan) uygulandığında bu maliyet düşer.

Çalışanımın net maaşı yıl içinde neden düştü?

Gelir vergisi kümülatif matrah üzerinden hesaplanır; yıl başından itibaren biriken kazanç bir üst vergi dilimine geçtiğinde (örneğin %15'ten %20'ye) kesilen vergi artar ve net maaş düşer. Bu yasal ve beklenen bir durumdur; brüt maaş değişmese de yıl ilerledikçe net tutar azalabilir.

Asgari ücret gelir vergisi istisnası asgari ücretten fazla alanlara da uygulanır mı?

Evet. 2022'den beri geçerli olan istisna kapsamında, maaşı asgari ücretin üzerinde olan çalışanlarda da asgari ücrete (2026'da 33.030 TL brüt) isabet eden kısım gelir vergisi ve damga vergisinden muaftır; yalnızca bu tutarı aşan kısım vergilendirilir.

SGK primi maaşın tamamı üzerinden mi hesaplanır?

Hayır, prime esas kazanç (PEK) üzerinden hesaplanır. 2026'da PEK tabanı 33.030 TL, tavanı 297.270 TL'dir (tabanın 9 katı). Brütü tavanı aşan çalışanlarda SGK primi yalnızca 297.270 TL üzerinden kesilir, aşan kısımdan prim alınmaz.