Müteselsil Kefalet Nedir? KOBİ ve Esnaflar İçin Sonuçları Nelerdir?

Müteselsil Kefalet Nedir? KOBİ ve Esnaflar İçin Sonuçları Nelerdir? Müteselsil kefalet, bir kişinin başkasına ait borcun ödenmesini güvence altına aldığı ve kanundaki koşullar oluştuğunda alacaklının asıl borçluya karşı icra takibi başlatmadan kefile başvurabildiği bir kefalet türüdür.KOBİ ve esnaflar bu kavramla en sık ticari kredi sözleşmelerinde karşılaşır. Örneğin banka, bir limited şirkete işletme sermayesi kredisi kullandırırken şirket ortağından kendi adına müteselsil kefalet vermesini isteyebilir. Bu durumda şirket kredinin asıl borçlusu, ortak ise kefil olur. Şirket borcunu ödeyemez ve kefile başvuru koşulları gerçekleşirse banka, kefalet kapsamındaki borcun ödenmesini ortaktan şahsen talep edebilir. Böylece şirketin nakit akışındaki bir sorun, kefil olan ortağın kişisel bütçesini ve mal varlığını da etkileyebilir. Müteselsil kefile hangi durumlarda başvurulur? Türk Borçlar Kanunu’nun 586. maddesine göre, asıl borçlu ödemede gecikir ve kendisine yapılan ihtar sonuçsuz kalırsa ya da borçlu açıkça ödeme güçsüzlüğü içindeyse alacaklı, müteselsil kefili takip edebilir. Bu koşullarda banka, önce şirket hakkında icra takibi başlatmak veya krediye teminat olarak gösterilen taşınmazı sattırmak zorunda kalmadan kefile başvurabilir. Adi kefalette ise genel kural, alacaklının önce asıl borçluya başvurmasıdır. Teminatın türü de takip sırasını değiştirebilir. Borç, teslime bağlı taşınır rehni veya alacak rehniyle güvence altındaysa kural olarak önce bu rehnin paraya çevrilmesi gerekir. Borçlunun iflas etmesi, kendisine konkordato mühleti verilmesi veya rehnin borcu tamamen karşılamayacağının hâkim tarafından önceden belirlenmesi gibi durumlarda kanun, kefile daha önce başvurulmasına izin verir. Ticari kredi ödenmezse kefil ne kadar borçtan sorumlu olur? Müteselsil kefilin sorumluluğunda üst sınır, kefalet sözleşmesinde yazan azami tutardır. Bu tutar, bankanın her durumda isteyebileceği sabit bir ödeme anlamına gelmez. Talep edilebilecek tutarı, kefalet kapsamındaki ve ödenmesi gereken borç belirler. Kalan anaparanın yanı sıra kanun ve sözleşme kapsamında kalan faizler ve belirli takip giderleri de bu üst sınır içinde hesaba katılabilir. Örneğin bir şirket ortağı 600.000 TL azami tutarla müteselsil kefil olmuşsa ve kefalet kapsamındaki ödenmesi gereken toplam borç 480.000 TL ise, diğer koşullar da sağlandığında bankanın kefilden talep edebileceği tutar 480.000 TL olur. Kapsamdaki toplam borç 650.000 TL’ye çıksa bile kefalet sözleşmesinden doğan sorumluluk 600.000 TL’yi aşamaz. Ticari borçlarda ayrıca Türk Ticaret Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca, ödemenin yapılmadığı kefile bildirilmeden kefil aleyhine temerrüt faizi yürütülemez. Müteselsil kefalet nasıl geçerli olur? Eş rızası gerekir mi? Türk Borçlar Kanunu’nun 583. maddesine göre kefalet sözleşmesi yazılı yapılmalıdır. Kefil, sorumlu olacağı azami tutarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olarak yükümlülük üstlendiğini kendi el yazısıyla belirtmelidir. Evli kişiler bakımından genel kural, eşin yazılı rızasının sözleşmeden önce veya en geç sözleşme kurulurken alınmasıdır. KOBİ ve esnaflar açısından önemli istisnalar vardır. Ticaret siciline kayıtlı ticari işletmenin sahibi ya da ticaret şirketinin ortağı veya yöneticisi, kendi işletmesi veya şirketiyle ilgili kefalet veriyorsa eş rızası aranmaz. Esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı bir esnaf veya sanatkârın mesleki faaliyetiyle ilgili kefaletinde de bu istisna uygulanır. Bu nedenle bir şirket ortağının kendi şirketinin ticari kredisine kefil olmasıyla, aynı kişinin bir yakınının işletme kredisine kefil olması eş rızası bakımından farklı değerlendirilebilir. KOBİ ve esnaflar için müteselsil kefaletin sonuçları nelerdir? KOBİ açısından müteselsil kefalet, bankanın kredi için isteyebileceği teminatlardan biridir. Kefil olan şirket ortağı, yönetici veya esnaf açısından ise sonucu kişiseldir. Kefile başvuru koşulları oluştuğunda alacaklı, kefalet kapsamındaki borcun tahsili için kefil hakkında icra takibi başlatabilir. Takip sürecinde, kanuni koşullar çerçevesinde kefilin haczi mümkün kişisel mal varlığı da etkilenebilir. Özellikle genel kredi sözleşmelerinde kefaletin yalnızca belirli bir krediye mi, yoksa sözleşme kapsamında ileride doğacak borçlara da mı ilişkin olduğu önem taşır. Kanun, ileride doğacak borçlar için de kefalet verilmesine imkân tanır. Bu nedenle aynı bankadan daha sonra kullanılan bir kredinin mevcut kefalet kapsamına girip girmediğini, imzalanan sözleşmenin kapsamı ve ilgili borcun niteliği belirler. Şirketten ayrılınca kefalet sona erer mi? Kefil ödediği parayı geri isteyebilir mi? Şirket ortağının payını devretmesi veya yöneticinin görevinden ayrılması, daha önce verdiği kefaleti kendiliğinden sona erdirmez. Kefaletin devam edip etmediği, güvence altındaki borcun durumuna, sözleşmenin kapsamına ve süresine, varsa alacaklının kefili yükümlülükten çıkaran beyanına göre değerlendirilir. Asıl borç sona erdiğinde o borca bağlı kefalet sorumluluğu da sona erer. Gerçek kişilerin verdiği kefaletlerde ise kanun, sözleşmenin kurulmasından itibaren on yıllık bir üst süre öngörür. Kanundaki koşullara uygun uzatma veya yeni kefalet bu değerlendirmeyi değiştirir. Kefil bankaya ödeme yaparsa, ödediği tutar ölçüsünde alacaklının haklarına geçer ve kanuni koşullar çerçevesinde asıl borçludan bu tutarı talep edebilir. Buna rücu hakkı denir. Ancak şirketin ödeme gücü zayıflamışsa, bu hakkın kullanılması kefilin ödediği parayı fiilen geri almasını zorlaştırabilir. Ticari kredi sözleşmesinde müteselsil kefalet imzalayan bir KOBİ ortağı veya esnaf için en önemli üç bilgi kefaletin hangi borçları kapsadığı, azami sorumluluk tutarı ve kefaletin ne zaman sona ereceğidir. Bu üç unsur birlikte okunduğunda, işletmenin ödemekte zorlandığı bir kredinin hangi koşullarda kefilin kişisel ödeme yükümlülüğüne dönüşebileceği daha net anlaşılır.